Vertalen/hertalen van liedteksten
Schrijven van liedteksten
Vertalen/hertalen van liedteksten
1.
Weet waar een lied over gaat
Lees een tekst goed door voor je begint, zodat je weet waar het lied over gaat qua inhoud, betekenis en gevoel. Zitten er metaforen in, subtiele verwijzingen zoals namen, gebeurtenissen? Begin pas met vertalen als je de hele tekst echt begrijpt.
2.
Wees kritisch
Kijk kritisch of een tekst echt geschikt is om te vertalen/hertalen. Voordeel van een Nederlandse tekst is, dat deze veelal beter voor de luisteraar (maar ook voor de uitvoerder) te begrijpen is, zodat er meer gevoelslading kan overkomen. Nadeel is dat er in een vertaling soms te veel klank en eigenheid verloren gaat.
3.
Maak een keuze
Maak een keuze hoe je de tekst aan wilt pakken. Een zo letterlijk mogelijke vertaling, een vrije vertaling (hertaling), of iets totaal anders bijvoorbeeld gebaseerd op de klank van het origineel. Henkes en Bindervoet hertaalden ‘We can work it out’ van The Beatles als ‘Weekend wordt het koud’. Dat kan prima!
4. Werk van achter naar voren
Moet een tekst rijmen, werk dan bij voorkeur van achteren naar voren. Bij b.v. een abab-rijm is het belangrijker dat de 2de a-regel maar vooral de 2de b-regel goed loopt, dan de eerste a- of b-regel. Een 2de b-regel die niet geolied loopt, een slecht rijm heeft of geen pointe biedt, loopt uit op een teleurstelling voor het publiek. Zoek dus eerst een mooie pointe, en werk dan als het ware terug.
5. Koop een rijmwoordenboek
Kom je niet vanzelf op een passend rijm, raadpleeg dan gerust een rijmwoordenboek. Geen december-rijmwoordenboek, maar een professionele uitgave zoals ‘Nederlands rijmwoordenboek’ van Jaap Bakker (uitgeverij Bert Bakker). Het maakt van een sinterklaasrijmelaar geen toptekstdichter, maar kan je wel op ideeën brengen.
6. Metrum is belangrijker dan rijm
In een liedtekst is metrum nog belangrijker dan rijm. Zorg altijd dat de klemtonen in de tekst overeenkomen met het ritme van de muziek! Weliswaar kan met het ritme van het lied wel wat gesjoemeld worden, maar het is een doodzonde als een klemtoon van een woord niet overeenkomt met het liedritme. Puzzel dus net zo lang tot het metrum goed is.
7. Ga vrij met de tekst om
Kom je niet tot een bevredigend resultaat, probeer dan iets geheel anders. Gooi bijvoorbeeld de tekstbestanddelen door elkaar, of verwissel de inhoud van de ene met de andere regel. Of zoek andere woorden/beelden die dezelfde sfeer bevatten als het origineel. Als dat je vertaalproblemen oplost, gewoon doen.
8. Controleer het resultaat
Ben je klaar, zing de tekst dan zelf. Dat biedt de beste controle of een tekst echt goed loopt in gezongen vorm. Soms moet er een woordje bij of af, zul je merken. Laat je tekst zo mogelijk ook door iemand anders lezen of zingen. Dan kun je objectiever beoordelen hoe jouw tekst in de praktijk werkt.
